OFICJALNY WZOR

HERBU Rzeczypospolitej Polskiej.

Nie bylo rzecza przypadku, ze nowy orzel mial wszystkie cechy Orla Bialego z ostatniego okresu przed rozbiorami. Przywrocenie tego orla, ktorego Rzeczpospolita utracila wraz z niepodlegloscia, bylo wyrazem ciaglosci panstwa polskiego. Symbolizowalo podjecie przez Narod zapoczatkowanego przez tworcow Konstytucji 3 Maja dziela naprawy Rzeczypospolitej w tym punkcie, w ktorym zostalo przerwane. Chociaz pojawilo sie wiele zastrzezen natury estetycznej, dotyczacych stylizacji orla, przetrwal on jako godlo panstwa dluzej, niz zakladano w sierpniowej ustawie. Nowa konstytucje uchwalono w marcu 1921 r., a ostateczne ustalenie granic panstwa nastapilo rok pozniej; godlo zmieniono jednak dopiero pod koniec 1927 r. Wprowadzono wtedy herb zaprojektowany przez profesora Politechniki Warszawskiej, Zygmunta Kaminskiego. Jego orzel laczy w sobie cechy orlow Jagiellonow, Zygmuntow i Batorego. Odznacza sie tez doskonalymi proporcjami wszystkich elementow, ktore razem tworza harmonijna i zarazem pelna ekspresji calosc. Wzorem starozytnych architektow greckich, ktorzy wiedzieli, jak ustawic kolumny, by sprawialy wrazenie prostych i rowno rozstawionych, Kaminski wysunal czesc prawego skrzydla i prawych szponow poza kolo, w ktore wpisal godlo i tak uzyskal optyczne zludzenie idealnej symetrii. Przywrocil tez wprowadzone przez Lokietka zlote obramowanie tarczy herbowej, wystepujace w formie kartusza na wszystkich niemal wizerunkach herbu polskiego od XVI w. do czasow najnowszych. Jeden z elementow godla Kaminskiego wiaze sie z faktem, ze w owym okresie rzady w Polsce sprawowal oboz pilsudczykowski. Sa to gwiazdki na koncach przepaski. Jak slusznie zwraca uwage Szymon Kobylinski, gwiazdki nawiazuja do "dystynkcji oficerskich wojsk z doby Sejmu Wielkiego", ktore wojsku polskiemu przywrocil marszalek Jozef Pilsudski. Warto miec na uwadze, gdy czasem sie slyszy, ze gwiazdki te to symbol bolszewicki lub masonski (masoni, podobnie jak Zydzi, uzywaja gwiazd szescioramiennych). Nie tylko gwiazdki wzbudzaly kontrowersje. Endecy i niektorzy chadecy mieli pretensje do Kaminskiego za to, ze wlozyl na glowe orla korone otwarta, a nie zamknieta z krzyzem. Purysci mieli za zle eklektyzm. Zwracano tez uwage na oczywiste bledy heraldyczne. Chodzi o barwe przepaski (powinna byc zlota), jej zakonczenie (powinien byc trojlisc) i barwe lap (powinny byc cale zlote). Najpowazniejszym bledem byl jednak ksztalt korony, nie majacy odpowiednika na calym swiecie ani wsrod koron rzeczywistych, ani heraldycznych. Korona otwarta zawsze sklada sie ze zlotej obreczy ozdobionej kilkoma nie stykajacymi sie ze soba kwiatonami, ktore w Polsce najczesciej mialy ksztalt heraldycznej lilii. Taka wlasnie korone narysowal Kaminski, ale miedzy kwiatonami nie zostawil niezbednych przeswitow. Na mocy rozporzadzenia prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Moscickiego z dnia 13 grudnia 1927 r., zaprojektowany przez Kaminskiego herb stal sie oficjalnie herbem Rzeczypospolitej Polskiej. Barwny wzor zamieszczono w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z 28 grudnia 1927 r. Rozporzadzenie weszlo w zycie w trzy miesiace po ogloszeniu, czyli pod koniec marca 1928 r. Okres przejsciowy, w ktorym wladze publiczne mogly jeszcze uzywac wczesniejszego herbu, ustalono na 2 lata. Orzel Kaminskiego stal sie najdluzej uzywanym wizerunkiem godla Polski w calej historii. Co prawda, w Polsce byl oficjalnym godlem tylko niecale 12 lat, ale przez dalszych 50 lat uzywalo go kilka pokolen Polakow w krajach wolnego swiata. Oficjalnie godla tego uzywaly prawowite wladze panstwa - prezydent i rzad oraz sily zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej - ktore po klesce wrzesniowej znalazly sie najpierw we Francji, a pozniej w Wielkiej Brytanii (Alfred Znamierowski, "Stworzony do Chwaly"). *** Dzis pogoda niemila + budowa w pelni. Wiekszosc dnia sluchawki na uszach + blues. Spacerek do Parku Litewskiego. Zimno, mrozno, nieprzyjemny porwisty wiatr. Wieczorem temp. minus 2C, odczuwalne -9C. Zima nie popuszcza, a tu kwiecien sie zbliza.

*** "Szkoda, ze porzadny talent i porzadny czlowiek tak rzadko tworza jednosc" - MARIE VON EBNER-ESCHENBACH. ***